Ethisch vraagje

Ethisch vraagje

We hebben het wel over patiënten en hoe we soms dingen oplossen, maar één ding hebben we in de zorg en dat is de constante stroom met ethische vragen. Geven we dit pilletje bij een stervende patiënt, noem ik een patiënt anders als ze in het verpleeghuis wonen, dwingen we onze patiënt of voeren we drang uit? Om deze ethische vragen uit te leggen moet je eerst weten wat jou normen en waarde zijn.

Normen en waarde

Even kort, een norm is een regel of een voorschrift waar je je aan dient te houden in bepaalde situaties. Dit zijn de regels en voorschriften die richting gevend zijn om je waarde tastbaar te maken, één waarde is een positief kenmerk die andere doen nadenken over hoe jij over iets denkt.

Ja het klinkt ontzettend zweverig, dus tijd voor een bezem en vlieg weg. Die normen en waarde kunnen per persoon verschillen, door vroeger aangeleerd, door te kijken naar anderen etc. dit noemen we met een mooi woord referentie kader.

Eén vervelend kind van een anders mep je niet, net zo goed als je dat niet doet bij en dementerende vrouw die zit te schreeuwen aan tafel. Dat zijn normen, en deze normen zijn dan weer uitgeschreven in waarden door bijvoorbeeld wetten en handreikingen (kindermishandeling en ouderenmishandeling.)

Dwingen

Onze patiënten laten zich niet echt dwingen, maar we kunnen zeker wel dwingend zijn. Je hebt twee vormen, echte dwang en drang, die dwang is eigenlijk een beetje de BOPZ, gedwongen opname en de meeste behandeling gaat tegen de wil in van een patiënt.

Daarnaast heb je drang, dat is wanneer de patiënt de keuze krijgt als je dit niet doet, krijg je dat ook niet. “U mag bijvoorbeeld pas naar de dagopvang als u uw medicatie inneemt.” De drang gebruiken we in de verpleeghuizen vaker, als u zich niet kunt gedragen ga ik weg en komt er geen collega meer terug, als u mij niet wilt ga ik weg maar komt er niemand om u te helpen.”

Empathische principes

Principe van weldoen; dit principe gaat over het feit dat het welzijn van de patiënt word bevorderd door ons medisch handelen.

Principe van niet-schade; Primum non nocere betekent dat ons handelen de patiënt niet mag schaden, bij artsen staat dat in de traditie van hippocratisch, daar wordt voornamelijk gesproken over fysieke schade. Tegenwoordig mag je daar ook de niet medische schade bijtellen.

Principe van respect voor autonomie; we laten elkaar in de waarde, je respecteert iemands keuze om niet meer behandelt te willen worden of juist nog wel een behandeling aan te gaan ook al is dat alleen nog maar rekkend.

Principe van rechtvaardigheid; rechtvaardige zorg is dat elke patiënt d zelfde zorg krijgt, ongeveer even duur en niet omdat je een hekel hebt aan je patiënt ineens hem of haar een andere behandeling te bieden die misschien veel minder effectief is.

In gesprek

Mevrouw Marjan woont sinds kort gedwongen in een psychiatrische afdeling, mevrouw is sinds ze 25 is een niet reanimeren patiënt. Ze is hier omdat ze last heeft van wanen en depressies, vervalt hiermee het verzoek tot niet reanimeren? We zitten samen met familie die fel tegen het beleid is wat mevrouw met haar huisarts heeft afgesproken. Familie wil graag de regie over het leven van Marjan, ze willen dat ze wordt gereanimeerd.

We zitten in een ethisch overleg samen met de arts, wij als verpleging, de familie en mevrouw. We luisteren, het voelt een beetje alsof we de rechters zijn van haar toekomst. Familie komt aan het woord en verteld dat Marjan haar hele leven vecht tegen depressies, ze heeft met pieken en dalen last van wanen. Haar familie is altijd bezig geweest met het steunen van haar en het opvangen geweest, ze heeft de NRNB (niet reanimeren/ niet beademen) wens geregeld zonder dat familie er vanaf wist.

Marjan zei:

Het hele gesprek was Marjan erg stil en ik vraag haar wat ze er nou van vindt dat we hier zitten; ze schiet vol, tussen de tranen door verteld ze het volgende: “Al sinds jaar en dag heb ik deze vlagen, enerzijds ben ik ontzettend bang dat het me lukt, aan de andere zijde lijkt het me heerlijk die rust. Geen gezeik meer, het niet willen opstaan met een zwaar hoofd, het geen licht meer kunnen zien. Ik sprak dit af met de huisarts omdat ik bang was dat ik als kasplantje zou eindigen als er iets anders zou lopen dan dat ik gepland heb. Niet dat ik wat gepland heb want ik kan me met hulp van mijn psychiater goed recht houden, ik wil niet eindigen als kasplantje omdat ik zuurstof gebrek heb gehad. De angst voor dood weerhoud me om toe te geven aan die boze stemmen in mijn hoofd, ik heb hier over nagedacht, lang, we hebben lang gesproken mijn huisarts en ik, lang gesproken met mijn psychiater. Beiden snapte ze het.”

Familie luisterde stilzwijgend en ik zag wat veranderen in hun ogen toen ze zei: “Ik wil geen kasplantje worden.” Hun ogen veranderde, voor ik het wist zaten ze met elkaar te knuffelen en hoorde ik: “We zijn zo trots op jou, we houden zo ontzettend veel van je.” ik fluister tegen de arts: “Ik denk dat we eruit zijn,” hij knikt en geeft me een knipoog.

We vatten het gesprek samen, iedereen was het er mee eens, zo konden we een uitgebreid behandeldoel aanmaken dat mevrouw Marjan niet meer gereanimeerd zou worden of beademd.

Schijtlessen

Wat had ik aan dit soort gesprekken een schijthekel op school, je krijgt hele tabellen voor je kanis om dit te leren, ik kan u vertellen dat ik de begrippen nog wel ken. Tenminste sommige, nou nee ik ken er eigenlijk niks meer van dus voor zo’n gesprek moet ik het altijd even opzoeken, we voeren deze gesprekken gelukkig altijd met zijn tweeën, ik luister voornamelijk altijd gewoon rustig en ik ben altijd benieuwd waar het de pijn ligt, in het geval van mevrouw Marjan was dat het veel te vroeg afscheid moeten nemen, er is ondanks een gedwongen opname nog steeds als autonomie. Dat begrijp ik, maar door angst vallen soms gesprekken in herhaling net zo lang tot je er zelf niet meer uit komt.



Julian Hooikaas
Julian Hooikaas

Ik ben Julian Hooikaas, 21 jaar oud en werkzaam in de zorg. Ik schrijf de leuke maar ook de minder leuke gebeurtenissen in mijn vak op. Je leest ze hier voor mij is het een uitlaat klep en mijn steun en toeverlaat af en toe.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.